ACTA-hoogleraar Sue Gibbs wint met TPI Helpathon Team prijs voor proefdiervrij innovatieprogramma

Sue Gibbs, celbioloog en hoogleraar bij ACTA en Amsterdam UMC, heeft met het TPI Helpathon team de Lush Prize Training Award 2020 gewonnen.

11-11-2020 | 15:19

De Lush Prize Awards worden jaarlijks uitgereikt aan veelbelovende proefdiervrije innovaties. Het TPI Helpathon team, waarvan Gibbs onderdeel is, krijgt de prijs van 50.000 Britse pond voor het opgezette trainingsprogramma TPI Helpathon. Tijdens de online uitreiking werd ruim €250.000 euro aan prijzen verdeeld over 6 categorieën.

"Ontzettend blij"
Gibbs maakt zich al jaren sterk voor proefdiervrij wetenschappelijk onderzoek. “Ik ben ontzettend blij met deze prijs, het is een internationale erkenning voor wat we met het TPI Helpathon team doen.” De 50.000 Britse pond aan prijzengeld in de categorie Training (het trainen van onderzoekers op het gebied van proefdiervrije methoden) wordt goed besteed. “Met het gewonnen geld hopen we ons doel - volledig dierproefvrij wetenschappelijk onderzoek - dichterbij te brengen.”

Brandwondonderzoek
Vanuit het in december 2017 gestarte landelijke Transitie Proefdiervrije Innovatie (TPI) programma is de TPI Helpathon als een innovatieprotocol ontwikkeld. Gibbs is sinds november 2018 betrokken bij de TPI Helpathon’s wanneer het Helpathon concept voor het eerst bij de Nederlandse Brandwonden Stichting wordt getest. Dankzij de eerste Helpathon is een brandwondonderzoek met proefdieren succesvol omgebouwd tot een volledig proefdiervrij onderzoek. Een Helpathon is een 24 uur online en fysiek live transformatief evenement georganiseerd rondom een specifieke vraag.

Alternatieven voor proefdieronderzoek
Het Helpathon concept is als innovatie protocol doorontwikkeld door Pepik Henneman en Jantine Wijnja van Meneer de leeuw, samen met de deelnemers van het TPI vernieuwingsnetwerk gezondheidsonderzoek. Deze deelnemers zijn mensen die vanuit verschillende disciplines werken met proefdier- of alternatieven voor proefdieronderzoek. Want die zijn er, aldus Gibbs. “In de wetenschap en techniek leren we steeds meer. Er zijn inmiddels behoorlijk wat alternatieven. Natuurlijk moeten we die nieuwe mogelijkheden de wetenschap vooruit helpen. Dierproeven zijn ontzettend duur en we komen er niet altijd verder mee. Met het TPI Helpathon-team brengen we mensen en organisaties bij elkaar om proefdiervrije innovaties te versnellen. Met het gewonnen geld van de LUSH Prize hopen we ons doel -volledig dierproefvrij wetenschappelijk onderzoek- dichterbij te brengen.”

"Resultaten uit dierproeven vertalen zich vaak niet naar mensen"
Als celbioloog richt Gibbs zich vooral op huid- en mondaandoeningen. Zo stapelt ze huid-, bindweefsel, immuuncellen en haarvatcellen op tot een huidmodel om te onderzoeken of bepaalde stoffen een allergische reactie veroorzaken. Of hoe de huid reageert op brandwonden. Haar doel is om patiënten een betere behandeling te bieden. Ze wil bij haar onderzoek geen proefdieren gebruiken. Volgens haar moet het aantal dierproeven uit ethische overwegingen naar beneden, maar ook omdat de resultaten nog steeds niet om over naar huis te schrijven zijn. “We weten al lang dat resultaten uit dierproeven zich vaak niet laten vertalen naar mensen, wat onderzoek en medicijnontwikkeling frustreert.” Toch is het blijkbaar moeilijk om dat tussen de oren van onderzoekers te krijgen.

Menselijke celtypes
Gibbs werkt onder andere met organs-on-a-chip, waarbij ze verschillende menselijke celtypes laat groeien die een orgaan naar keuze op miniatuurschaal nabootsen. Langs en door het miniatuurorgaan stroomt vloeistof, dat de bloeddoorstroom simuleert. Hierin kan de onderzoeker het medicijn of andere materie toedienen. Op dit moment bestaan haar organs-on-chips doorgaans nog uit één orgaan. “We werken toe naar een chip-model waarop meerdere organen naast elkaar groeien, zodat we ook de interactie tussen de lichaamsdelen kunnen onderzoeken.”  

Grootste internationale award-programma
De Lush Prize, een samenwerking tussen Lush Cosmetics en Ethical Consumer Research Association, is het grootste internationale award-programma in de sector tegen dierproeven. In de acht jaar dat de prijs bestaat is ruim twee miljoen euro toegekend. De tweedaagse LUSH Prize Conferentie was vanwege corona online en ging dit jaar over de vraag of de inzet van big data het onderzoek met proefdieren kan vervangen.